Jan van der Heijden. Helmond

 

Ik ben vanaf ongeveer 2000 een redelijk fanatieke natuurfilmer. In eerste instantie met een video cameraatje met 50 maal optische zoom maar sinds 2010 met heel speciale apparatuur.

Mijn helaas overleden vriend Gerrit van Eenbergen heeft me in staat gesteld om een consumenten videocamera te monteren op een door hem optisch aangepaste top telescoop van KOWA.

 

HD periode

 

In de eerste jaren heb ik de Kowa TSN 883 gecombineerd met een goede HD camera, eerst de Canon HF100 en later de Sony HDR SR12E. Hiermee ging een bijzondere wereld voor mij open.

 

20120110 P1020653 Martine panasonic TZ10

Mijn eerste combinatie met Canon HF100 HD camera en KOWA TSN-883.

 

Filmen over grote afstanden zonder het onderwerp echt te verstoren.

Vogels en wilde dieren waren meestal het onderwerp welke tot op een kilometer werden vastgelegd.

Opnames van een Zeearendnest op ± 300 tot 1000 meter en een visarendnest op 500 meter werden gemaakt. Voorbeeld van een opname op ± 1000 meter vindt u bij Zeearend vangt brandgans.

Geen echte 4K kwaliteit door weersomstandigheden maar toch. Medevogelaars hebben niet gezien wat er gebeurde, ik wel.

IMG_20141026_134132

3D periode

 

In de zelfde periode was Gerrit zelf begonnen met 3D apparatuur.

Hierin zijn we samen allerlei experimenten aangegaan wat resulteerde in 3D macro en Tele-opnames die volgens 3D deskundigen niet mogelijk waren.

Alle facetten van de techniek zoals zelf gemaakte lensen, statieven, belichting en aangepaste camera’s en 3D software.

Maar ook telecom kwam hierbij aan de orde om camera’s vanuit huis in het veld te kunnen bedienen.

Met de resultaten, getoond op een grote 84 inch 4K 3D televisie, in het hele land zeer succesvolle voorstellingen gegeven bij allerlei clubs.


Zalen overvol met enthousiaste kijkers waren meer regel dan uitzondering.

 

IMG_20171011_155842709

 

IMG_6195b 

 

IMG_6193b

 

Door het overlijden van Gerrit, september 2018, is aan deze geweldige tijd een einde gekomen.

3D camera’s en TV’s worden niet meer vervaardigd. Vertoning alleen is geen werkbare optie en de grote TV is met pensioen gegaan en hangt  nu vast aan de muur.

Als eerbetoon aan Gerrit heb ik in 2019 nog een keer een uitverkochte 3D voorstelling in een grote zaal van Pathé met 220 bezoekers georganiseerd.

In een natuurcentrum in Neede (achterhoek) worden nog 3D films van onze hand vertoond op een experimentele brilloze 3D TV van 65” van Dimenco uit Veldhoven.

Nog steeds een bijzondere ervaring maar helaas het einde van ons 3D tijdperk!!

 

4K periode

 

Ik ben eind 2016 begonnen met het omzetten van alle opname-, bewerkings- en afspeelapparatuur naar 4K. Ook daar weer tegen de nodige problemen gelopen.

Deze inmiddels grotendeels overwonnen. Ik vind zelf dat overschakelen van HD naar 4K een enorme beeldkwaliteit verbetering heeft gegeven.

Je moet wel zorgen dat de hele keten, camera , videosoftware, afspeelapparatuur aan 4K wordt aangepast.

Hoewel ook 4K opnames getoond in HD hebben duidelijk een hogere kwaliteit.

Sinds die tijd film ik met een Panasonic HC VXF990 op een weer zelf aangepaste KOWA TSN884 telescoop (rechte versie).

 

20210503_092934262

 

Omgerekend film ik op dit moment met een combinatie met een optische vergroting van 40 tot 1000 maal. Op de basishoek van de videocamera van ± 30 mm is dit omgerekend 1.200 tot 30.000 mm.

De resultaten kunt u bekijken op mijn Youtube kanaal “Natuurkanaal”. Hier publiceer ik samen met vriend Lambert Cox , die dezelfde HD combinatie heeft, natuuropnames die wij de moeite waard vinden. Sinds eind 2016 plaats ik filmpjes in 4K.

 

Ervaringen

Ik zal proberen wat meer te vertellen over mijn ervaringen.

Filmen met dergelijke apparatuur doe je niet zomaar. Mij heeft het enkele jaren gekost om dit te hanteren en ik leer nog elke dag bij.

Door de enorme afstanden moet je allerlei problemen overwinnen of leren te omzeilen.

Trilling van camera maar ook luchttrilling door warmte en vocht in de lucht moet je hanteren.

Het enorme voordeel van een dergelijke vergroting is dat je het onderwerp nauwelijks verstoord omdat je “afstand kunt houden”. Ik kruip zelden in een schuiltent wat me een enorme vrijheid geeft en ik veel meer kan (over)zien.

Om je onderwerp te vinden, werkend over zulke afstanden, moet je allereerst leren geluiden te herkennen en constant je omgeving over grote afstanden scannen. Beweging en vormen herkennen is essentieel. Daarnaast is een goede kijker onmisbaar.

 

Vereisten opname apparatuur

 

statief

Trilling kun je in dit geval niet opvangen met alleen optische stabilisatie in de camera. De “uitslag” van de camera is dermate groot dat dit niet op te vangen is. Een zwaar goed statief is essentieel voor stabiele beelden.

Warmte trilling is niet te verhelpen en betekent gewoon stoppen met filmen. Het zelfde geldt voor stof of vocht in de lucht.

Windtrilling kun je gedeeltelijk opvangen met een goed zwaar statief.

Ik gebruik zelf een zwaar Manfrotto statief met meestal een 503 fluid kop maar in open veld met wind gebruik ik zelfs een 116 MK 3 statief. Deze statieven bezorgen, mits goed afgesteld en gebruikt, een mooi stabiele pan en tilt en weinig trilling.

 

20210503_092833203

 

vizier

Voor het vinden van mijn onderwerp gebruik ik een crosman red dot vizier. Anders vind je het onderwerp nooit.

 

microfoon

Voor het geluid heb je minimaal een goede richtmicrofoon nodig. Ik gebruik Sennheiser MKE 300 en of Rode Video Pro. Toch krijg je bijna altijd verkeers- en industrielawaai mee.

De Sennheiser monteer ik meestal met elastiek om contactgeluid te voorkomen.

Om geluid te controleren gebruik ik meestal gewone bedrade oortjes.

 

camera

Op dit moment gebruik ik de Panasonic HC VXF990. Een relatief goedkope consumentencamera waar ik, na het testen van verschillende camera’s, op uit kwam.

Een camera die ik als enige met de nodige kunstgrepen kan gebruiken op de telescoop.

Naast de camera gemonteerd op de telescoop heb ik eenzelfde camera voor overzicht en macro opnames. Voor macro opnames heb ik een geweldige voorzetlens van Gerrit “geërfd”.

Hier heb ik een Velbon  VS443B macrostatief onder staan.

 

20210511_160752180

 

Ook met de telescoop maak ik “macro” opnames  van schuwe insecten.  Op een afstand van 5 tot 8 meter kan ik insecten en vlinders beeldgroot filmen. Voorbeeld is  dit filmpje over pimpernelblauwtjes wat met de telescoop camera is opgenomen.

Regelmatig krijg ik vragen over waarom geen camera met een grotere chip, maar helaas werkt dit niet. De grootte van de “kijklens” legt beperkingen op aan de grootte van de chip.

Een preview monitor is helaas ook niet echt werkbaar op deze camera omdat de monitor geen beeld krijgt als de opnameknop is ingedrukt. Gelukkig een redelijke viewfinder van 1,5 mp.

Helaas wordt de camera bij uitschakelen teruggezet in een basis stand. Betekent dat je elke keer bepaalde afstellingen opnieuw moet doen. Gelukkig gebruikt hij als alleen de viewfinder actief is weinig stroom. Het display is dermate slecht dat scherpstellen hierop onmogelijk is.

Dit geldt trouwens voor bijna alle camera’s wat ik nog steeds een vreemde zaak vind als ik de mooie hoog resolutie van telefoonschermen zie.

 

Camera voeding

De voeding van de camera is gebaseerd op 5V USB. Ik heb de camera’s in plaats van de dure camera accu’s constant aan een grote 20.000ah blokaccu hangen . Heb er 2 van MI. Tot nu toe kan ik op 1 accu de hele dag vooruit.

 

Camera wagen

Om al dit zware materiaal te kunnen vervoeren maak ik gebruik van een door mij zelf aangepaste hardloop buggy. Een stabiele buggy met goede kogelgelagerde wielen heeft. inmiddels ook al weer 11 jaar door allerlei zwaar terrein gereden.

De constructie wat verstevigd met platen tussen de staanders en een grondplaat. Daarnaast een voet en extra verbinding gemaakt waartegen ik de statieven met elastieken kan vastzetten maar ook snel los op de grond kan zetten.

 

20210503_092759025

 

Mijn handige vrouw heeft een mooie “zak”gemaakt om de spullen beschermd voor regen in op te kunnen bergen. Deze is afneembaar met 4 drukknoppen. Voor vervoer heb ik een oude Kangoo als “reportagewagen”.

Ik neem het grote statief, de grote camera en de kleine camera van de kar af  en plaats de kar dan in de achterbak.

De constructie is zo gemaakt dat de wagen na het afnemen van de statieven en zak volledig ingevouwen kan worden. Ook de wielen zijn afneembaar. Zo is het geheel ook in een gewone personenauto te vervoeren.

Naast de 2 statieven met camera direct in de aanslag vervoer ik hiermee reserve materiaal en proviand voor een dag.

Door het enorme bereik van de camera hoef ik nauwelijks van de gebaande paden.

Een groot deel van mijn opnames, geschat 70%, maak ik direct vanaf het wagentje.

 

Nabewerking opnames

Na een dagje filmen kom je thuis met opnames, soms veel vaak ook weinig.

Veel opnames zijn lang met hopelijk korte opnames die de moeite waard zijn.

De opnames staan op snelle SD kaartjes van 64 en of 128 GB.

 

 

In bewerking